राखी बांधण्याचा शुभ मुहूर्त कोणता? चंद्रग्रहणाचा सणावर परिणाम होणार का?

मुंबई : भाऊ-बहिणीच्या अतूट प्रेमाचे, विश्वासाचे आणि जिव्हाळ्याचे प्रतीक असलेला रक्षाबंधनाचा सण आज, शुक्रवार, २८ ऑगस्ट रोजी देशभरात उत्साहात साजरा होत आहे. श्रावण महिन्यातील पौर्णिमेला रक्षाबंधन साजरे करण्याची परंपरा आहे. या दिवशी बहीण भावाच्या मनगटावर राखी बांधून त्याच्या सुखी, निरोगी आणि दीर्घायुषी आयुष्यासाठी प्रार्थना करते. भाऊही बहिणीच्या रक्षणाचे वचन देत तिला प्रेमाची भेट देतो. यंदाच्या रक्षाबंधनाला चंद्रग्रहणाची विशेष खगोलीय घटना घडत असल्याने भाविकांमध्ये राखी बांधण्याच्या मुहूर्ताबाबत उत्सुकता आहे. मात्र हे चंद्रग्रहण भारतातून दिसणार नसल्याने भारतीय धार्मिक परंपरेनुसार त्याचा रक्षाबंधनाच्या विधींवर थेट परिणाम होणार नसल्याचे पंचांगविषयक माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.

राखी बांधण्याचा शुभ मुहूर्त कोणता?
पंचांगानुसार, २८ ऑगस्ट रोजी सकाळचा काळ राखी बांधण्यासाठी विशेष महत्त्वाचा आहे. दिल्लीसाठी उपलब्ध पंचांगानुसार राखी बांधण्याचा मुख्य मुहूर्त सकाळी ५.५७ ते ९.४८ वाजेपर्यंत आहे. श्रावण पौर्णिमा तिथीही सकाळी ९.४८ वाजेपर्यंत असल्याचे नमूद आहे. स्थानानुसार सूर्योदय आणि तिथीच्या वेळेत काही मिनिटांचा फरक होऊ शकतो.

रक्षाबंधनाचे प्रमुख शुभ वेळ
मुख्य राखी मुहूर्त : सकाळी ५.५७ ते ९.४८
पौर्णिमा तिथी समाप्त : सकाळी ९.४८च्या सुमारास
राहुकाळ : स्थानिक पंचांगानुसार वेळ तपासणे योग्य
भद्रा : २८ ऑगस्टच्या सूर्योदयापूर्वीच समाप्त झाल्याचे पंचांगात नमूद आहे.

ग्रहणाच्या काळात राखी बांधावी का?
यंदा रक्षाबंधनाच्या दिवशी आंशिक चंद्रग्रहण होत आहे. मात्र हे ग्रहण भारतातून दिसणार नाही. त्यामुळे भारतात ग्रहणाचे सुतक लागू होत नसल्याचे विविध पंचांग व वृत्तस्रोतांनी नमूद केले आहे. परिणामी, रक्षाबंधनाचे धार्मिक विधी करण्यास ग्रहणामुळे अडथळा येत नाही, असे मानले जाते. खगोलशास्त्रीय गणनेनुसार या ग्रहणाचा मुख्य टप्पा भारतीय वेळेनुसार सकाळच्या सुमारास होईल; मात्र त्या वेळी भारतातून चंद्र क्षितिजाखाली असल्याने ग्रहण प्रत्यक्ष दिसणार नाही.

राखी बांधण्याची पारंपरिक पद्धत
रक्षाबंधनाच्या दिवशी भाऊ-बहिणीने स्वच्छ वस्त्रे परिधान करून देवपूजा करावी. त्यानंतर भावाला योग्य दिशेला बसवून बहिणीने त्याच्या कपाळावर कुंकू आणि अक्षता लावाव्यात. उजव्या मनगटावर राखी बांधून औक्षण करावे. भावाच्या सुख, आरोग्य आणि दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करावी. त्यानंतर भावाने बहिणीला भेटवस्तू देत तिच्या सुख-दुःखात सदैव साथ देण्याचा आणि तिचे रक्षण करण्याचा संकल्प करावा. शेवटी दोघांनी एकमेकांना मिठाई भरवून रक्षाबंधनाचा आनंद साजरा करावा. बदलत्या काळानुसार हा सण केवळ संरक्षणाच्या वचनापुरता मर्यादित न राहता भावंडांमधील प्रेम, आपुलकी आणि कौटुंबिक नात्यांना अधिक दृढ करणारा उत्सव ठरत आहे.